سرویس: علم و فناوری ۲۰:۰۰ - دوشنبه ۱۱ خرداد ۱۳۹۴

اولین داوطلب جراحی پیوند مغز انسان

عمل جراحی موسوم به HEAVEN-GEMINI (بهشت- جوزا)، بر اساس برآورد کارشناسی به صد جراح و ۳۶ ساعت زمان نیاز دارد و در طی آن اتصال مغز و نخاع کاملاً قطع می‌شود.

در ماه فوریه‌ی سال ۲۰۱۵، خبری مبنی بر مقدمه‌چینی برای  اولین جراحی پیوند مغز انسان توسط یک جراح ایتالیایی در طول دو سال آینده منتشر شد و اکنون یک مرد سی‌ساله‌ی روس، آمادگی خود را برای شرکت در این عمل و دریافت اولین مغز پیوندی انسان اعلام کرده است.

پیوند مغز انسان

دکتر سرجیو کاناوارو از گروه متخصصین جراحی مغز در تورین ایتالیا (TANG) برای اولین بار در جولای ۲۰۱۳ از برنامه‌ی خود در مورد نخستین پیوند مغز به انسان در قالب یک پروژه به نام بهشت- جوزا خبر داد. در سی و نهمین همایش سالانه‌ی آکادمی آمریکایی جراحی مغز و اعصاب و ارتوپدی در آناپولیس که در ماه ژوئن برگزار خواهد شد، دکتر کاناوارو در مورد تغییرات پروژه و چالش‌هایی که جراحان با آن روبرو هستند، صحبت خواهد کرد.
علیرغم اینکه در حال حاضر امکان‌پذیر بودن پروژه‌ی دکتر کاناوارو به‌شدت مورد شک و تردید متخصصین و کارشناسان قرار گرفته، ولی به نظر می‌رسد که با داوطلب شدن والری اسپیریدونوف متخصص کامپیوتر سی‌ساله‌ی اهل شهر ولادیمیر روسیه به‌عنوان اولین بیمار دریافت‌کننده‌ی مغز، این عمل جراحی یک قدم به تحقق یافتن نزدیک‌تر شده است.
اسپیریدونوف به بیماری وردینگ هافمن مبتلا است که نوعی نارسایی ژنتیک بوده و باعث تحلیل رفتن ماهیچه‌ها می‌شود. در این بیماری که با نام آتروفی عضلانی نخاعی نوع ۱ نیز شناخته می‌شود، اعصاب حرکتی مرتبط کننده‌ی مغز و نخاع کاهش پیدا می‌کند و این مسئله باعث می‌شود بیمار توانایی راه رفتن و گاهی حتی نشستن را از دست بدهد.

پیوند مغز انسان

اسپیریدونوف که از سن یک‌سالگی بیماری‌اش تشخیص داده شده، دلیل داوطلب شدن خود را شانس داشتن یک بدن سالم قبل از مرگ عنوان می‌کند. او می‌گوید: مبتلایان به این بیماری به‌ندرت تا ۲۰ سالگی عمر می‌کنند ولی من اکنون ۳۰ ساله هستم. در حال حاضر به‌سختی بدن خودم را کنترل می‌کنم و هرروز و هر دقیقه به کمک دیگران نیاز دارم.
دکتر کاناوارو در مصاحبه با CNN  گفته است که او هرروزه تعداد زیادی ایمیل و نامه از افرادی دریافت می‌کند که می‌خواهند تحت این عمل جراحی قرار بگیرند. بیشتر آن‌ها افرادی هستند که مشکلات ترا جنسیتی دارند و این عمل را راه‌حلی برای مشکلات هویت جنسی خود می‌دانند. البته او اولویت برای انجام این عمل را افرادی که مشکلاتی نظیر بیماری  اسپیریدونوف دارند، می‌داند.
در عمل جراحی بهشت- جوزا که بر اساس برآوردها، زمان و نیروی متخصص زیادی نیاز دارد، سر اهداکننده کاملاً از بدن جدا می‌شود تا مراحل خارج کردن مغز آسیبی به نخاع نرساند.
در مطلبی که اوایل سال جاری منتشر شد، دکتر کاناوارو عامل کلیدی سالم ماندن محل اتصال مغز و نخاع در حین جراحی را بریدن سریع نخاع عنوان می‌کند. به گفته‌ی او: با برش سریع نخاع، آسیب وارده به آکسونهای (از اجزای نرون‌های عصبی) ماده‌ی سفیدرنگ نخاع و نرون‌های بافت خاکستری مغز به کمترین حد خود می‌رسد.
در مرحله‌ی بعد بالاترین قسمت نخاع اهداکننده که به همراه مغز جداشده است با نخاع دریافت‌کننده ترکیب می‌شود. در این مرحله از یک ترکیب شیمیایی به نام پلی‌اتیلن گلیکول یا چیتوسان برای تحریک نخاع دریافت‌کننده به برقراری اتصال عصبی با مغز پیوندی استفاده می‌شود. در آخر رگ‌ها و عضلات گردن بازسازی شده و گردش خون دوباره برقرار می‌شود.
بعد از عمل، دریافت‌کننده مغز پیوندی حدود ۳ تا ۴ هفته در حالت کمای مصنوعی خواهد ماند و در این مدت نخاع او به کمک الکترودهای که در اطراف آن تعبیه شده‌اند مرتباً در معرض نوعی پالس الکتریکی شبیه‌سازی‌شده مشابه پیام‌های عصبی طبیعی قرار می‌گیرند تا روند برقراری ارتباط بین نخاع و مغز پیوندی تقویت شود. بر اساس پیش‌بینی دکتر کاناوارو، بیمار یک سال پس از عمل و با فیزیوتراپی مداوم، قادر به راه رفتن خواهد بود.
اسپیریدونوف در گفتگو با وب‌سایت خبری Mail Online به نگرانی‌هایی خود اعتراف می‌کند و می‌گوید: آیا وحشت‌زده هستم؟ بله البته که وحشت‌زده‌ام. ولی این عمل در کنار ترسناک بودن، به نظر بسیار جالب و هیجان‌انگیز می‌آید. به یاد داشته باشید که من واقعاً گزینه‌های زیادی ندارم و اگر این شانس را از دست بدهم، سرنوشت بدی در انتظارم است و وضعیت سلامتیم سال‌به‌سال وخیم‌تر خواهد شد.
پیش‌ازاین دکتر کاناوارو اذعان کرده بود  که عمل جراحی بهشت- جوزا با دو چالش عمده روبرو خواهد شد. اولی احتمال برقرار نشدن ارتباط عصبی نخاع با مغز پیوندی و دیگری پس زدن مغز پیوندی توسط سیستم ایمنی بدن دریافت‌کننده است، ولی عمل‌های مشابه انجام‌شده روی حیوانات نشان می‌دهد که این عمل کاملاً امکان‌پذیر است.
البته محققان بین‌المللی به‌شدت در مورد نتیجه‌ی این عمل بدبین هستند. دکتر آرتور کاپلن سرپرست کمیته‌ی اخلاقی مرکز پزشکی لانگون در نیویورک پا را از این فراتر گذاشته و دکتر کاناوارو را دیوانه خطاب می‌کند. به عقیده‌ی او قبل از انجام جراحی بر روی انسان باید چندین بار دیگر بر روی حیوانات آزمایش شود و حتی اگر روش‌های ذکرشده مؤثر بود، دکتر کاناوارو بهتر است از آن‌ها به‌جای پیوند مغز کامل برای درمان بیماران فلج مغزی استفاده کند.

در اوایل سال جاری یک مدرس جراحی اعصاب در دانشگاه دیویس کالیفرنیا به نام پروفسور هری گولداسمیت در گفتگو با روزنامه‌ی دانش نوین،  مدت عمل جراحی بهشت- جوزا را طاقت‌فرسا توصیف کرد و شانس زنده ماندن بیمار پس از گذراندن چنین عملی را ناچیز دانست.
پروفسور گولداسمیت می‌گوید: گمان نمی‌کنم که این عمل موفقیت‌آمیز باشد. مشکلات زیادی در راه اجرای جراحی وجود دارد و علاوه بر آن زنده ماندن بیمار بعد از ۴ هفته کما تقریباً محال است.
ظاهراً اسپیریدونوف از کم بودن شانس موفقیت جراحی آگاه است ولی این مسئله مانعی برای او محسوب نمی‌شود. او می‌گوید: دکتر کاناوارو جراح بسیار متبحری به شمار می‌آید و پیش‌ازاین بارها جراحی‌های پیچیده‌ را با موفقیت انجام داده است. البته جراحی بهشت- جوزا متفاوت است و ما باید همه‌ی خطرهای احتمالی را در نظر داشته باشیم. اگر می‌خواهید کاری با موفقیت انجام شود باید با تمام وجود در آن همکاری کنید.
باوجوداینکه تاریخ انجام عمل رسماً اعلام نشده است ولی به گفته‌ی اسپیریدونوف احتمالاً در اوایل سال آینده پیوند انجام خواهد شد.

منبع:بیستون

همچنین بخوانید:

دیدگاهتان را بنویسید

توجه: از انتشار نظرات توهین آمیز معذوریم.