سرویس: اقتصادی ۱۲:۰۰ - چهارشنبه ۲۷ اسفند ۱۳۹۳

دیوان عدالت اداری دستور توقف موقت بخشنامه بانک مرکزی را صادر کرد

دیوان عدالت اداری دستور توقف موقت بخشنامه بانک مرکزی درباره اساسنامه نمونه بانک‌های تجاری و غیردولتی را صادر کرد.

دیوان عدالت اداری دستور توقف موقت بخشنامه بانک مرکزی درباره اساسنامه نمونه بانک‌های تجاری و غیردولتی را صادر کرد.

شعبه ۱۴ دیوان عدالت اداری، شکایت از بانک مرکزی، شورای پول و اعتبار به‌دلیل تصویب اساسنامه نمونه بانک‌های تجاری و غیردولتی را بررسی کرد و رأی به توقف موقت این بخشنامه داد.

در حکم صادره، آمده است: نظر به اینکه مورد شکایت مشعر در تصویب اساسنامه بانک‌های تجاری و غیردولتی و الزام و تکلیف کردن بانک‌های خصوصی به اجرا موجبات بروز خسارت را فراهم می‌کند، احراز فوریت و ضرورت امر، مستنداً به مواد ۳۴، ۳۵ و ۳۶ قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری، دستور موقت مبنی بر توقف عملیات اجرایی تا تعیین تکلیف نهایی شکایت مطروحه از سوی دیوان عمومی عدالت اداری صادر و اعلام می‌شود. قرار صادره، قطعی است.

تصویب اساسنامه نمونه بانک‌های تجاری و غیردولتی ۱۳ اسفندماه سال گذشته در شورای پول و اعتبار تصویب و سپس توسط بانک مرکزی به بانک‌ها ابلاغ شد.

بر همین اساس بانک مرکزی در یک اقدام بسیار بحث برانگیز طی بخشنامه‌ای کلیه بانک‌های خصوصی کشور را اجبار کرده که با برگزاری مجمع عمومی فوق‌العاده اساسنامه نمونه بانک‌های خصوصی تحمیلی و ظاهراً مصوب شورای پول و اعتبار را عیناً به تصویب برسانند و حق هیچ‌گونه مداخله و اظهار نظری را هم به متولیان اصلی این اساسنامه یعنی صاحبان سهام نداده است.

به‌قرار اطلاع “بانک مرکزی” کلیه خدمات و صدور مجوزهای تحت کنترل خود را در مورد بانک‌هایی که اساسنامه نمونه تحمیلی آن بانک را تصویب ننموده باشند، به‌طور کامل قطع کرده و مشکلات حقوقی و قانونی متعددی برای بانک‌ها به وجود آمده است. بانک‌هایی نیز که به‌اجبار اساسنامه مورد بحث را علی‌رغم ایرادات وارده به آن، در مجامع عمومی خود به تصویب رسانده‌اند، صرفاً جهت حل مشکلات حقوقی و قانونی ذکرشده این کار را انجام داده‌اند و در حقیقت سهامداران بانک‌های مزبور، اساسنامه مزبور را تأیید نمی‌کنند.

مردم و سهامداران خصوصی بانک‌ها نارضایتی و مخالفت خود را به‌صورت شفاف و واضح با این اقدامات فراقانونی و غیرقانونی در مجامع عمومی فوق‌العاده‌ای که توسط بانک‌های مختلف تشکیل شده نشان داده‌‌اند اما هزاران سهامدار خرد که از جزئیات امر مطلع نیستند ممکن است در جریان این تحولات نباشند.

به همین لحاظ ذیلاً فرازهای مهم اشکالات متعدد حقوقی و قانونی اساسنامه نمونه ابلاغی بانک مرکزی را جهت اطلاع عموم تشریح می‌‌کند:

الف: مغایرت با قانون پولی و بانکی کشور

به‌طور کلی طبق قانون تجارت اساسنامه شرکت‌ها توسط سهامداران تدوین شده و رابطه بین سهامداران و مدیران و سایر ذی‌نفعان و نحوه اداره شرکت را تبیین می‌کند و هرگونه تغییری که در آن ایجاد شود باید مجدداً با نظر سهامداران صورت پذیرد.

از طرف دیگر در قانون پولی و بانکی کشور هیچ‌گونه اختیار و مسئولیتی برای بانک مرکزی برای تهیه اساسنامه نمونه بانک‌ها، پیش‌بینی نشده و بانک مرکزی قانوناً نمی‌تواند اساسنامه‌ای به بانک‌های خصوصی تحمیل کند که در آن حقوق سهامداران و حق انتخاب آنها مخدوش شده باشد.

براساس قانون پولی و بانکی کشور در مورد اعمال حق نظارت بانک مرکزی بر بانک‌های خصوصی، هیچ‌گونه تردیدی وجود ندارد ولی اساسنامه نمونه به‌گونه‌ای طراحی شده که طبق آن، بانک مرکزی نه تنها در مقام ناظر بلکه در نقش مقام اداره کننده و قاضی و مجری حکم و تفسیر کننده قانون یکجا ایفای نقش می‌کند و سهامداران و مدیران منتخب آنها در اداره بانک متعلق به خود فاقد اختیار هستند.

در همین ارتباط به‌عنوان نمونه در ماده ۶۸ اساسنامه نمونه قید شده در صورتی که بنا به هر دلیلی، تعداد اعضای هیئت مدیره از حد نصاب مقرر (حداقل ۵ نفر) کمتر شود و بازرس قانونی ظرف مدت یک ماه بنا به درخواست هر ذی‌نفع مجمع عمومی را دعوت نکند، بانک مرکزی می‌تواند ضمن سلب صلاحیت اعضای هیئت مدیره، فردی را از میان خبرگان و متخصصین بانکی به‌عنوان سرپرست منصوب کند.

فرد مزبور دارای کلیه اختیارات هیئت مدیره بانک بوده و باید حداکثر ظرف مدت ۸ ماه نسبت به برگزاری مجمع عمومی برای انتخاب اعضای جدید هیئت مدیره اقدام کند. این نحوه عمل دقیقاً مغایر با ماده ۳۹ قانون پولی و بانکی کشور مصوب سال ۱۳۵۱ و آئین‌نامه مربوطه بوده و با مفاد قانون تجارت نیز در تعارض است و نوعی قانون‌گذاری و دخالت در حیطه مسئولیت‌های قوه مقننه محسوب می‌شود.

ب: مغایرت با قانون تجارت

در فرازهای متعددی در اساسنامه نمونه مورد بحث، مفاد و مقررات قانون تجارت زیر پا گذاشته شده است. شاید مهم‌ترین بخش آن مربوط است به مواد ۸ و ۷۴ لایحه اصلاحی قانون تجارت که مقرر می‌دارد تنظیم طرح اساسنامه از وظایف و اختیارات مؤسسین و تصویب آن از وظایف و اختیارات مجمع عمومی مؤسس و یا در صورت تغییر به‌عهده مجمع عمومی فوق‌العاده صاحبان سهام است. بنابراین تکلیف نگارش و تنظیم اساسنامه بانک، به‌عهده بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار نیست.

همچنین در اساسنامه نمونه موارد متعددی وجود دارد که با عدول از مقررات مندرج در قانون تجارت، از جانب سهامداران تغییرات غیرموجه و مشکل آفرینی در اساسنامه پیش‌بینی شده که قطعاً در مقام اجرا مشکلاتی را برای بانک‌ها که قاعدتاً بایستی در محیط آرام و به‌دور از تنش، به فعالیت بپردازند، ایجاد خواهد نمود.

ج: سلب حقوق سهامداران

بخش‌ دیگری از اشکالات وارد به اساسنامه نمونه، مواردی است که حقوق مسلم سهامداران نادیده گرفته شده و به‌صورت جبری، اختیارات و حقوق آنها سلب شده است، به‌عنوان مثال، هیئت مدیره “بایستی” آن دسته از اختیاراتی را که متضمن امور اجرایی است به هیئت عامل بانک تفویض کند یا در جای دیگر هر شخصی که بالای ۱۰ درصد سهام بانک را دارا باشد، نسبت به مازاد ۱۰ درصد از حق رأی محروم می‌شود در حالی که این مفهوم در ماده ۵ قانون اجرای
سیاست‌های اصل ۴۴ قانون اساسی پیش‌بینی نشده و موجب سلب حقوق سهامداران می‌شود.

در مورد نحوه اجرای ماده ۵ قانون مذکور تبصره ذیل این ماده مقرر می‌دارد که به‌پیشنهاد بانک مرکزی و تأیید شورای پول و اعتبار، دولت اقدام قانونی به عمل خواهد آورد که در واقع اقدام قانونی مستلزم ارائه لایحه به مجلس شورای اسلامی و تصویب لایحه در مجلس است در حالی که بانک مرکزی بدون طی مراحل قانونی مربوطه خود رأساً نسبت به اعمال نظر خود اقدام کرده است.

همچنین عنوان شده که اعضای هیئت مدیره صرفاً باید از میان اشخاص حقیقی انتخاب شوند در حالی که سهامداران ممکن است به‌جهت امکان تغییر اعضای هیئت مدیره در خلال دوره مأموریت آنها، علاقه‌مند به انتخاب اشخاص حقوقی هم برای عضویت در هیئت مدیره باشند.

د: موارد فراقانونی

اساسنامه نمونه مصوب شورای پول و اعتبار حاوی موارد متعددی از الزامات و اقدامات فراقانونی است که اعتبار این اساسنامه را در مقام اجرا، دچار خدشه می‌کند. از جمله طبق ماده ۷ و تبصره‌های پیوست آن ماده ۵ قانون اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه و قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، تفسیر شده و تعاریف و مطالبی مازاد بر آنچه در متن قانون نگاشته شده از جمله تعریف میزان تملک مستقیم و غیرمستقیم سهام در بانک‌ها بیان و مرجع تحمیل اساسنامه نمونه مصوب بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار به سهامداران خصوصی بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری و عدم توجه به اشکالات اساسی و ساختاری در اساسنامه مزبور به‌شرحی که گذشت، قطعاً در مقام اجرا مشکلات عدیده‌ای را فراهم خواهد آورد و شأن و منزلت بانک مرکزی را نیز دچار خدشه خواهد کرد.

منبع: تابناک

پاسخی بگذارید

توجه: از انتشار نظرات توهین آمیز معذوریم.