سرویس: اخبار شهرضا ۱۵:۱۲ - چهارشنبه ۱۲ مهر ۱۳۹۶

گزارشی از وضعیت آثار تاریخی شهرضا:

مرثیه ای برای سومین قطب میراث فرهنگی استان/ مسئولان در اندیشه گسترش گردشگری بر روی کاغذ!

آثار باستانی شهرضا و میراث فرهنگی آن در حالی رو به زوال و فرسودگی و از بین رفتن است، که مسئولان ارشد شهرستان هنوز هم بر روی کاغذ سخن از ثبت جهانی سفال شهرضا سخن می گویند.

شهرضانیوز-عارف نصر/ اتومبیل به ورودی شهر می رسد، تابلوی خوش آمدگویی به شهرضا با چهره خندان شهید همت و چند دانه انار برایت نمایان می شود، اولین پل وردوی را که رد می کنی، برزرگ نوشته شده به یونانچه ایران خوش آمدید و سپس تمثال علمایی هر چند با اندازه کوچک برای رخ  می نماید که اگر قدری با فلسفه و کلام آشنا باشی نام تمام آن ها برایت خاطره سازی می کند.

جلوتر که می روی، چشمت به یک گنبد فیروزه ای و صحن بزرگ امازداه ای می رسد که به خوبی نمایان گر معماری اصیل در منطقه است و گوشه و کنار مغازه های فروش سفال و سرامیک که خودروهای مسافر جلوی آن صف بسته و در حال انتخاب سوغات هستند؛ سراغ بازار مرکزی شهر را از یکی از اهالی می پرسی و با  آدرس های او به سمت میدان تاسوعا که در زبان محاوره ای به آن «فلکه مرکزی» می گویند حرکت می کنی؛ مقصدت بناهای تاریخی مرکز شهر است که اگرچه بسیاری از آن ها به دلیل جنگ های متعدد و به ویژه چند واقعه مهم آخر، یعنی حمله افغان ها، ورودسربازان خارجی در زمان قاجاریه دچار خسارت های جبران ناپذیر شده اند، اما هنوز آثاری از دوره سلجوقی، آل بویه و صفویه برجای مانده است؛ وقتی به مرکز شهر می رسی، بازار سرپوشیده و تاریخی شهر، با وجود غوغای رفت و آمد شهروندان و اتومبیل ها برایت رخ نمایی می کند و تو از سردر زیبای بازار مسرور می شود که با ورود به بازار، آبادی دوران سلجوقی و صفویه برایت زنده می شود.

اما برخلاف ورودی بازار آن هم در سمن مرکز شهر، حال و روز فضای داخلی بازار چندان خوب نیست و هر گوشه ای را که می بینی، تخریب های شدید معماری سنتی به چشم می خورد، در برخی از نقاط این تخریب ها به حدی بوده که شهرداری برای حفظ جان مردم از ریزش ناگهانی بازار داربست های فلزی زده تا آوار بر روی آن تکیه داده شود.

این وضع نامناسب تنها مختص به بازار نیست و مسجد جامع شهر نیز که یادگاری از دوران سلجوقی بوده به سبب عدم رسیدگی حالی نزار دارد و وضعش به گونه ای خراب است که نیمی از کتیبه تاریخی، مشخصات و سال ساخت بنا در پشت دیواری گچی که برای نصب درب ورودی ساخته اند پنهان شده و اثری از آن نیست.

شهرستان شهرضا به عنوان سومین شهر تاریخی استان، پس از اصفهان و کاشان دارای بیش ترین حجم آثار تاریخی و میراث ثبت شده ملی است، این شهرستان که تاریخ خود را به دوران پیش از اسلام می رساند در زمان حکومت های ساسانیان به عنوان شکارگاه سلطان محسوب شده و چون مکان استراحت سلطان در این نقطه قرار داشته به کوم شه معروف شده است که پس از اسلام به سبب معرب شدن بسیاری از کلمات به قمشه تغییر نام داده است؛ این شهر درزمان حکومت آل زیار و سپس سلجوقیان به رشد چشم گیری دست یافته و حتی پیکر یکی از شاهزاده های آل بویه در مرکز شهر در یکی از کوچه های هم نام با این پادشاه به نام شاه بویه در قبری منسوب به وی قرار دارد.

اوج رشد شهر در زمان سلجوقیان و به سبب نزدیکی به پایتخت آن دوران یعنی اصفهان بوده است که بناهایی مانند مسجد جامع، بازار و دروازه های شهر که در دوران پهلوی تخریب شده، باقی مانده از این دوران است.

مرحله دوم رشد چشمگیر شهر در دوره صفویه و به سبب انتخاب مجدد اصفهان به عنوان پایتخت بوده است که شهرضا را به قلعه ای آباد و دارای دروازه های مسحکم در برابر حملات دشمن به این شهر و به دنبال آن پایتخ مبدل کرده است؛ به نحوی که به گواه تاریخ قلعه قمشه آخرین دژ مقاومت دربرابر حمله افغان ها به اصفهان بوده و ۱۲ هزار سوار برای مقابله با این حمله به اصفهان اعزام می کند که تا آخرین نفس مبارزه کرده اند.

شهرضا در زمان پهلوی اول و همزمان با اولین دوره تغییرات کشوری جز اولین شهرستان های کشور انتخاب شده و این نام برایش انتخاب می شود.

اما این سابقه طولانی و پرافتخار از جان فشانی های مردم که تنها یادگاران معماری و سنت های دیرینه آن ها باقی مانده رو به اضمحلال است و تخریب بازار، مسجد جامع و بناهای به جا مانده از دوره صفویه و قاجار گواه این حرف است.

این تمام درد میراث فرهنگی شهر نیست و مدیریت ضعیف شهر موجب شده است که سهم شهرضا از مجموع ۱۶۰ طرح مرمتی پربودجه استان در سال جاری تنها هشت طرح مرمتی برای کل شهرستان است که قسمتی از آن هم برای روستاها درنظر گرفته شده است.

از طرفی در زمینه ایجاد مناطق گردشگری و اقامتگاه های بوگردی نیز وضعیت شهرستان چندان مناسب نیست و بسیاری از شهرستان های بسیار کوچک استان مانند نایین از شهرضا جلو زده اند.

نکته بعدی در ضعف مدیریت میراث فرهنگی شهرستان به جذب سرمایه گذاری بخش خصوصی و توریست برمی گردد که آمار آن اگرچه هیچ گاه به صورت رسمی اعلام نشده ولی نبود هیچ خبری در این زمینه و بازار داغ شهرستان های همجوار در این عرصه گواه کارنامه غیرقابل قبول در عرصه جذب توریست است.

حال جای این سوال مطرح است که چگونه مدیریت شهرستان دم از توجه به ظرفیت های بومی درجذب گردشگر می زند و هر روز خبر از ثبت ملی سفال شهرضا به عنوان میراث ناملموس و ثبت جهانی آن در آینده ای نزدیک می زند، اما آمارها و ارقام و رتبه شهرستان در استان عکس حرف های جناب فرماندار و دیگر مسئولان دخیل در امر میراث فرهنگی از جمله اداره میراث فرهنگی شهرستان را به اثبات می رساند.

ساخت اتوبان اصفهان-شیراز و حذف شهرضا از مسیر این اتوبان به خودی خود میخ آخر را بر تابوت صنایع دستی و میراث فرهنگی شهرضا خواهد زد و باید دید که آیا مسئولان دست از ارائه آمارهای خوشرنگ و لعاب می کشند و حداقل به اندازه شهرستان های هم جوار برای این سومین قطب میراث فرهنگی استان کار می کنند و یا طبق روال گذشته می نشینند و اوج گیری شتابان دیگر شهرها در زمینه جذب گردشگر و ثبت هنرهای بومی این منطقه به نام دیگران را مشاهده می کنند.

انتهای پیام/

همچنین بخوانید:

پاسخ دهید

توجه: از انتشار نظرات توهین آمیز معذوریم.

سوال امنیتی: